Orange szykuje sieci na erę komputerów kwantowych

Orange Quantum Connect odbyło się 21 i 22 października 2026 roku w Warszawie. Do Polski przyjechała 14-osobowa delegacja Orange Research z Francji, kierowana przez Lyse Brillouet, Executive Vice President Research i Chief IP Officer w Grupie Orange. Przy jednym stole spotkali się eksperci operatora, polscy naukowcy i przedstawiciele firm technologicznych.

Rozmowy dotyczyły bezpieczeństwa komunikacji, sieci kwantowych, precyzyjnych czujników oraz optymalizacji infrastruktury. Efektem było 14 wstępnych koncepcji wspólnych przedsięwzięć. Nie oznacza to jeszcze 14 uruchomionych projektów. Najbardziej obiecujące pomysły będą teraz doprecyzowywane pod względem zakresu, możliwych rezultatów, ról partnerów i finansowania.

Dzisiejsze sieci korzystają z kryptografii, która chroni połączenia, transakcje i poufne dane. Wystarczająco wydajne komputery kwantowe mogłyby w przyszłości osłabić część popularnych algorytmów opartych na problemach matematycznych trudnych dla klasycznych maszyn. Taki scenariusz nie oznacza nagłego złamania wszystkich zabezpieczeń, ale zmusza operatorów do planowania migracji wiele lat wcześniej.

Dla Orange badania mają być sposobem na zdobycie kompetencji i sprawdzenie rozwiązań, zanim ich wdrożenie stanie się koniecznością. Jak podkreśliła Lyse Brillouet, "badania pozwalają nam działać z wyprzedzeniem". W telekomunikacji czas ma szczególne znaczenie, bo wymiana urządzeń, oprogramowania i mechanizmów zarządzania kluczami w rozległej sieci nie odbywa się z dnia na dzień.

Jedno konkretne przedsięwzięcie już trwa. Orange Polska i polska firma levelQuantum rozwijają system cyberbezpieczeństwa wykorzystujący splątanie kwantowe do dystrybucji kluczy kryptograficznych w sieciach światłowodowych. levelQuantum wnosi kompetencje z zakresu optyki kwantowej, a operator odpowiada m.in. za integrację, testy i udostępnienie infrastruktury.

Wartość projektu przekracza 14,4 mln zł, z czego ponad 8,8 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich. Celem jest rozwiązanie gotowe do komercyjnego wykorzystania. Zanim do tego dojdzie, technologia musi przejść próby laboratoryjne i testy w rzeczywistej sieci światłowodowej — tam, gdzie liczą się zasięg, stabilność, integracja z istniejącymi systemami oraz koszty eksploatacji.

Jednym z najważniejszych tematów warsztatów była interoperacyjność. Krajowe sieci odporne na zagrożenia kwantowe mogą powstawać niezależnie, z wykorzystaniem urządzeń różnych producentów i odmiennych sposobów zarządzania. Bez wspólnych zasad trudno byłoby połączyć je w większą, europejską infrastrukturę.

Orange chce ocenić możliwość współpracy między operatorami, ale również pomiędzy łączami naziemnymi i satelitarnymi. To zadanie wykracza poza samą fizykę kwantową. Wymaga także wiedzy z kryptografii, inżynierii sieciowej, automatyzacji i cyberbezpieczeństwa.

Dla Orange Innovation Poland rolą operatora jest połączenie wiedzy badaczy z możliwością sprawdzenia jej w działającej infrastrukturze. Dla środowiska naukowego oznacza to dostęp do warunków, których nie da się w pełni odtworzyć w laboratorium. Dla operatora — szansę na wcześniejsze poznanie technologii, które w przyszłości mogą stać się elementem usług dla firm, administracji i infrastruktury krytycznej.

Prace są na wczesnym etapie, dlatego nie przesądzają jeszcze o terminach wdrożeń. Pokazują jednak, że bezpieczeństwo w erze komputerów kwantowych przestaje być wyłącznie tematem akademickim. Coraz częściej trafia do planów badawczych operatorów i do testów prowadzonych na rzeczywistych sieciach.