Polscy operatorzy biorący udział w programie POPC

Czym jest POPC?

Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014–2020 to rządowy program współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, którego celem było wzmocnienie "cyfrowych fundamentów" rozwoju kraju. W praktyce oznaczało to trzy główne obszary wsparcia:

1. Budowa szybkich sieci szerokopasmowych – w tym przede wszystkim łączy NGA/FTTH o przepustowości co najmniej 30 Mb/s, docelowo znacznie wyższej.
2. Rozwój e-usług publicznych – cyfrowe usługi administracji, zdrowia, sądownictwa czy edukacji.
3. Podnoszenie kompetencji cyfrowych społeczeństwa – szkolenia, projekty edukacyjne, działania włączające wykluczone grupy.

Dla operatorów telekomunikacyjnych kluczowa była I oś priorytetowa – "Powszechny dostęp do szybkiego Internetu" (Działanie 1.1), z alokacją przekraczającą 1 mld euro. Program obejmował tzw. białe obszary NGA – miejsca, gdzie nie istniały sieci nowej generacji i nie planowano ich budowy w horyzoncie kilku lat.

Jak działa POPC z perspektywy operatorów?

Model biznesowy POPC opiera się na otwartym dostępie hurtowym:

• Beneficjent (operator infrastruktury) buduje sieć FTTH z dofinansowaniem POPC.
• Zobowiązuje się do oferowania hurtowego dostępu (BSA, LLU, dzierżawa włókien) na niedyskryminujących warunkach innym operatorom.
• Klient detaliczny wybiera komercyjnego dostawcę usług, który korzysta z tej infrastruktury i sprzedaje mu Internet, telewizję czy telefonię.

W konkursach POPC startować mogli przede wszystkim przedsiębiorcy telekomunikacyjni, a w uzasadnionych przypadkach także jednostki samorządu terytorialnego. Projekty przyznawano w trybie konkursowym na zdefiniowanych obszarach (tzw. "OBSZARY POPC").

Operatorzy infrastrukturalni – beneficjenci POPC

W ramach POPC powstała cała nowa warstwa operatorów hurtowych, którzy projektują, budują i utrzymują sieci światłowodowe, udostępniając je dalej detalistom. Do najważniejszych polskich operatorów realizujących projekty w POPC należą m.in.:

1. Orange Polska

Orange Polska jest jednym z największych beneficjentów POPC – zdobywał dofinansowania na wielu obszarach w kilku konkursach działania 1.1. Dzięki temu mógł rozbudować sieć szerokopasmową m.in. na Pomorzu, w Lubuskiem i innych regionach kraju, obejmując zasięgiem setki tysięcy gospodarstw domowych w "białych plamach".

Operator udostępnia wybudowaną infrastrukturę w modelu hurtowym (BSA/LLU w FTTH), co pozwala innym graczom świadczyć usługi na sieci Orange w ramach POPC.

2. NEXERA

NEXERA to pierwszy w Polsce wyłącznie hurtowy operator sieci dostępowej o dużej skali, który swoje portfolio w dużej mierze zbudował właśnie na projektach POPC. Firma zarządza siecią światłowodową w 14 obszarach Polski Wschodniej i Centralnej, a do końca 2021 r. była beneficjentem aż 20 konkursów w ramach POPC.

Infrastruktura NEXERY obejmuje kilkaset tysięcy gospodarstw domowych i tysiące szkół, a operator konsekwentnie utrzymuje model otwartego dostępu hurtowego. Nexera+1

3. Fiberhost (grupa INEA)

Fiberhost (powiązany z grupą INEA) rozwija otwartą sieć światłowodową, współfinansowaną ze środków POPC. Projekty obejmują głównie Wielkopolskę i sąsiednie regiony, ze szczególnym nastawieniem na obszary trudne i mało atrakcyjne inwestycyjnie.

Sieć Fiberhostu jest udostępniana hurtowo wielu ogólnopolskim operatorom – to właśnie na tej infrastrukturze część z nich świadczy usługi w ramach projektów POPC (np. umowy BSA z UPC na obszarach POPC).

4. Polski Światłowód Otwarty (PŚO)

Polski Światłowód Otwarty to duży operator hurtowy, budujący i konsolidujący sieci FTTH w całej Polsce. Jego otwarta sieć szerokopasmowa już na starcie objęła ponad 3,7 mln gospodarstw domowych, z planem przekroczenia 6 mln do 2028 r.

PŚO współpracuje zarówno z ogólnopolskimi operatorami (Play, T-Mobile, Netia, Plus, Orange), jak i lokalnymi ISP (RFC, Flashnet, Netronik, Intertell), oferując im dostęp hurtowy do swojej infrastruktury – w tym także do części sieci budowanych z wykorzystaniem środków unijnych.

5. Światłowód Inwestycje

Światłowód Inwestycje to spółka infrastrukturalna, w której połowę udziałów ma Orange. Operator rozwija hurtową sieć FTTH, w dużej mierze opartą na wydzielonej infrastrukturze Orange oraz projektach współfinansowanych z funduszy UE (POPC i nowsze instrumenty).

6. Tauron i inni operatorzy energetyczni

Na rynku infrastruktury hurtowej coraz aktywniejsze są także spółki energetyczne, które – korzystając m.in. ze środków POPC – weszły w obszar budowy sieci szerokopasmowych. Przykładem jest Tauron, ale także inni operatorzy związani z sieciami energetycznymi na południu kraju.

7. Lokalni operatorzy ISP

Oprócz dużych podmiotów, beneficjentami POPC były dziesiątki lokalnych i regionalnych operatorów – często niewielkie firmy, które dzięki dofinansowaniu zbudowały swoje pierwsze sieci FTTH lub znacząco je rozbudowały. W wielu gminach to właśnie ci operatorzy są dziś głównymi dostawcami światłowodu.

Kto faktycznie świadczy usługi na sieciach POPC?

Warto podkreślić: "usługi POPC" nie są osobnym produktem, tylko usługami świadczonymi na infrastrukturze wybudowanej w ramach programu. Końcowy użytkownik kupuje po prostu światłowodowy Internet lub pakiet z TV od konkretnego operatora detalicznego.

Dzięki modelowi otwartego dostępu, na sieciach zbudowanych w POPC usługi mogą świadczyć zarówno duże ogólnopolskie marki, jak i lokalne ISP. Do operatorów, którzy – w różnych częściach kraju – oferują usługi na sieciach POPC, należą m.in.:

Ogólnopolscy operatorzy detaliczni (wybrane przykłady)

• Orange – zarówno jako beneficjent i operator infrastruktury, jak i dostawca usług detalicznych na własnych i cudzych sieciach POPC.
• Play – korzysta m.in. z otwartego dostępu do sieci PŚO oraz innych operatorów hurtowych.
• Plus – obecny na otwartych sieciach szerokopasmowych, w tym na infrastrukturze PŚO.
• T-Mobile – świadczy usługi FTTH na sieciach hurtowych, w tym na sieci Polskiego Światłowodu Otwartego.
• Netia – współpracuje m.in. z Nexerą oraz innymi operatorami POPC w formule hurtowej.
• UPC/Vectra – korzysta z sieci Fiberhostu i innych operatorów POPC w modelu BSA i na otwartych sieciach światłowodowych.

Wybrani operatorzy lokalni i regionalni

Na sieciach POPC – zarówno tych budowanych przez Nexerę, Fiberhost, jak i innych beneficjentów – działają również liczni lokalni ISP. Przykłady wymieniane w materiałach operatorów hurtowych to m.in.:

• RFC
• Flashnet
• Netronik
• Intertell

W poszczególnych gminach lista operatorów detalicznych różni się w zależności od tego, kto zdecydował się podpisać umowę hurtową z właścicielem sieci.

POPC jako fundament kolejnych programów

Choć perspektywa 2014–2020 i sam POPC formalnie dobiegły końca, zbudowana infrastruktura pozostaje w eksploatacji, a model otwartych sieci jest rozwijany w kolejnych programach, takich jak Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC) 2021–2027.

Dla rynku telekomunikacyjnego POPC okazał się impulsem, który:

• przyspieszył rozwój FTTH na obszarach wiejskich i peryferyjnych,
• doprowadził do powstania silnej grupy operatorów hurtowych,
• otworzył drogę do współpracy między ogólnopolskimi markami a lokalnymi ISP.

W praktyce oznacza to, że polscy operatorzy biorący udział w POPC – od Orange, przez Nexerę i Fiberhost, po dziesiątki mniejszych firm – na trwałe zmienili krajobraz szerokopasmowego Internetu w Polsce.